Cherchez la Femme Fatale! De vrouwelijke identiteit in de moderne kunst.

Facebookmail

Meerdere affiches langs de Malaguese Avenida del Parque vochten de voorbije weken, in een ongelijke strijd met verkiezingsdrukwerk, zwart op helrood om onze aandacht:  PERVERSIDAD!  Nochtans was dit geen oproep tot een algemeen en compromisloos losbandig leven.  De afficheur is het Museo Carmen Thyssen Málaga en de boodschap is een uitnodiging tot bezoek aan een tentoonstelling die het beeld van de vrouwelijke identiteit in de moderne kunst van de 19deen 20steeeuw onderzoekt

Aankondiging van de tentoonstelling in de Avenida del Parque, net aan de Muelle 1

Al gauw kom je dan uit bij de clichéterm “Femme Fatale”, die voor het gemak ook meteen meertalig de subtitel van de expo schraagt:  “Mujeres Fatales en el Arte Moderno”, of, in welluidend Engels: “Femmes Fatales in Modern Art”.

De tocht langs het onderwerp en de tentoonstelling moet ons een (mogelijk nieuwe) visie geven op de beeldvorming van de vrouw in de beeldende kunst van de late jaren 1800 tot zowat het midden van de vorige eeuw.  Het begint al meteen goed met een werk van Georges Clairin die in 1880 de actrice en theaterdiva Sarah Bernhardt op het doek penseelde:  Sarah ligt, uiteraard roodharig – rood is de kleur van de passie en het gevaar – in een doorkijkblouse te liggen en te wachten op de dingen – mannen – die komen.  

Dit gaat dan een tijd door met werken uit de 2dehelft van de 19deeeuw van o.a. Kees van Dongen (De Spaanse sjaal & vooral “Tango”, een mooi duaal schilderij), Zuloaga, George Grosz (Ecce Homo) enz.  Curator Lourdes Moreno, ook artistiek directeur van het museum, verduidelijkt: “De manier waarop vrouwen in de 19deeeuw worden uitgebeeld wijst op een sterk maar negatief menselijk gevoel: angst!”  Volgens haar is de inschakeling van de vrouw in de intussen opgestarte industriële revolutie en haar eisen inzake een nieuwe rol in de maatschappij, gekoppeld aan nieuwe rechten, debet aan deze artistieke evolutie. De gevoelige kunstenaar heeft dus schrik en schildert een Salomé zonder gezicht (Anglada-Camarasa) terwijl Franz Von Stuck een slang rond de roodharige (!) Eva drapeert.  

Kees van Dongen (De Spaanse sjaal) – sorry dat de foto niet omkeerbaar was

In het tweede deel van de tentoonstelling “Vrouwen van de nacht en het moderne leven” brengt de eeuwwissel een nieuwe visie op de vrouw en wordt zij de protagoniste van een nachtelijke onderwereld die bevolkt wordt door erotische en krachtige wezens met een schier oneindige sexuele appetijt.  Enigmatische vrouwen worden snel de Femmes Fatales van de Belle Epoque, een nieuw rolmodel, ver weg van de het gehoorzame, preutse bourgoismodel.  De start van de 1stewereldoorlog maakt komaf met deze evolutie. De vrouw neemt in een zedig verpleegstersuniform haar rol op in de morbide realiteit van de oorlogswaanzin.

Les Diaboliques

In het derde deel vinden we eindelijk de “New Women”.De vrouw daagt de patriarchale samenlevingsvorm uit, komt op voor sociale hervormingen en manifesteert zichzelf als een vrij, ongebonden, intelligent wezen op zoek naar professioneel succes en financiële onafhankelijkheid.  Man Ray fotografeert Coco Chanel, Salvador Dali tooit zijn uitverkorene Gala met een tulband, Delhi Tejero schildert The Bolshevik Venus

Het is lastig en wellicht ondankbaar om een tentoonstelling op te bouwen rond een breed thema als de identiteit van de vrouw in de kunst, zelfs als de curator zich beperkt tot een bepaalde periode. De samenleving kende wel wat schokken in het betrokken tijdsgewricht, met een industriële en een Russische revolutie, twee wereldoorlogen en de stichting van een meganatie aan de overkant van de oceaan.  Daarnaast hangt de samenstelling van een thematische expo ook af van de beschikbaarheid van werken uit museale en privé-collecties.  OK, er hangt in het Carmen Thyssen zeker mooi werk:  enkele Picasso’s, Klimt, Modigliani, een mooie, al vermelde Dali, Zuloaga, de geweldige “Tango” van Van Dongen. Persoonlijk was ik nog het meest aangesproken – er spelen geen nationale gevoelens – door de kleine maar zeer fijne en onheilspellende tot morbide werkjes van de Naamse etser en tekenaar Félicien Rops:  de “Siphylisdood”, de “Dame in het Prison”, de “Twee vriendinnen” en de mini-etsen in het boekje “Les Diaboliques” van Jules Barbey d’Aurevilly.

Met een expo rond het beeld van de vrouw, en een titel als “Perversidad”, loert natuurlijk ook het cliché om de hoek. Van achter die hoek loeren al meteen een paar Carmen’s en Salomé’s.  Al goed dat Mata Hari haar opwachting niet maakt, maar zij was wellicht iets te noordelijk qua cocktail van politiek en amoureuse fratsen voor de Zuid-Spaanse curatore van deze expo.

“Tango” van Van Dongen.
“Perversidad. Mujeres Fatales en el Arte Moderno” met zowat 70 items is een leuke tentoonstelling voor wie een aantal mooie werken met als onderwerp dames uit de periode 1880 – 1950 bijeen wil zien.  Of deze expo nu een nieuwe visie biedt op de identiteit van “dé vrouw” in voormelde tijdspanne en, bij uitbreiding met nawerking tot in het huidig tijdsgewrocht en kunstgebeuren, is een heel andere vraag.  De roeping en titelatuur van de uitstalling in het overigens zeer bezoekwaardige Museo Carmen Thyssen lijkt ons iets te ambitieus om meteen te vrezen voor files voor de deur of perverse beïnvloeding van te jonge bezoekers

Tot 8 september 2019 in het Museo Carmen Thyssen Málaga, Plaza Carmen Thyssen (dicht bij Plaza de la Constitucíon), van dinsdag t/m zondag van 10.00 tot 20.00u. Tickets:  € 10,00 inclusief bezoek aan het volledige museum en audiogids indien gewenst.  € 6,00 voor o.a. bezoekers vanaf 65 jaar, studenten tot 25 jaar enz.

Alle foto’s zijn eigen materiaal : foto’s en artikel Fred Int Panis

Sommige foto’s waren te koppig om gedraaid te willen worden. We proberen het later opnieuw ….

Facebookmail